İş Hukuku Nedir?

İş Hukuku Nedir? İş hukuku iş ile ilgili konuları inceleyen hukuk dalıdır. İş hukuku iş ile ilgili pek çok alanı kapsar. Bunlara örnek olarak işçilerin hakları ve çalışma koşulları, emeklerinin karşılığında aldığı ücretler, sendikalar, işçi ile işverenin ilişkileri verilebilir. İş hukukunun yasal sorunları iş mahkemeleri ile görülür. İş mahkemelerinin başvurulamadığı durumlarda ise asliye hukuk mahkemeleri iş hukuku davalarına bakmaktadır.

İş hukuku, çalışma hayatı ile ilgilenen hukuk dalıdır. Bu nedenle bu alandaki yasalar iş hukuku bünyesinde de bulunur. İş hayatını düzenleyen yasalar iş hukuku kanalı ile uygulanır ve bu alandaki anlaşmazlıklar iş hukuku vasıtası ile çözüme kavuşturulur.

İş hukukunun konusu hizmet akdinden doğar. Bu da iş hukukunun alanının hizmetler olmasına yol açar. İş hukukunda taraflar işçi ve işveren olmak üzere iki tanedir. Farklı iş hukuku durumlarında taraflara eklemeler yapılabilir. Ancak asıl olarak emek ve emeğin karşılığı üzerine iş hukuku kanunları bulunduğundan durumlar da bu çerçevede değerlendirilir. İş hukuku, kanunları ile işçi ve işveren ilişkilerini düzenler. Bu düzenlemelerde meydana gelen aksaklıklar, yaşanan problemler için de iş hukuku devreye girer. Tarafların uzlaşamadıkları durumlarda yasaların önünde karşı karşıya gelmeleri sonucu doğar. İş hayatında yaşanan bu sorunlar iş hukuku kapsamında iş mahkemeleri veya alternatif olarak asliye mahkemelerinde görülür.

İş Hukuku
İş Hukuku

İş Hukukunun Özellikleri

İş hukuku, temelinde işçi hakları için vardır. Tarafların haklarını gözeten iş hukuku temel olarak işçi haklarını baz alır ve konularını işçi hakları odaklı belirler. İşçi-işveren ilişkisinde genel olarak işçi, hak arayan taraftır. Bu nedenle yasalar çerçevesinde taraflar gözetilerek hak teslimi yapılır. Bu prensip ile ilerleyen iş hukukunun özellikleri kendine has bazı öğelerden oluşur.

İşçi Haklarını Korur: İş hukukunun temelinde, hukukun temelinde olduğu gibi hak yatar. Sorumluluk ve hakkın paralel olarak değerlendirildiği iş hukukunda emek hakkı korunur. İşçilerin emeklerinin karşılıklarını alması, insani koşullarda çalışması gibi hakları iş hukuku tarafından güvence edilir. İşçiler, haklarını alamamaları ya da haklarının gaspı durumlarında iş hukuku ile yasal haklarını kullanarak iş mahkemelerine başvurabilir.

İşverene Karşı Emredicidir: İş hukukunun işçi haklarını koruma alanında bir özelliği de işverene belirli yükümlülükler vermesidir. Bu yükümlülükler ile işçilerin hem insan hem de emekçi olarak hakları korunur. İşveren bu yükümlülüklere karşı doğrudan sorumludur. Yasalarla belirlenen işveren yükümlülükleri yerine gelmediği takdirde işçi, işverenden davacı olabilir ve taraflar iş mahkemesinde karşı karşıya gelebilir. İşverene verilen bu sorumlulukların yükümlülüklerinden biri işçiye verilecek olan maaşın belirlenen asgari düzeyin altında olmaması gerekliliğidir.

İşçinin Sorumluluk Sınırlarını Çizer: İş hukukunun işçiyi koruyan alanlarından biri de işçinin sorumlulukları dışına çıkmasının talep edilemezliğini savunmasıdır. İş hukukuna göre işçi, görev tanımında olmayan herhangi bir iş için zorlanamaz. Görev tanımındaki talepler için işçi de kabul ettiği takdirde “mesai ücreti” gibi bedeller ödenerek fazladan çalışma gerçekleştirilebilir.

İş Hukukunun Dalları

İş hukuku dalları en temel haliyle bireysel ve toplu olarak ikiye ayrılır.

Bireysel İş Hukuku: Bireysel iş hukuku yine işçi ve işveren ilişkilerini düzenleyen bir iş hukuku dalıdır. Bireysel iş hukuku daha çok küçük işletmelerde görülür. Bu işletmelerde hizmet akdi işçi-işveren ilişkisi başlar. Bu ilişkiyi düzenleyen iş hukukunun alt dalı da bireysel iş hukukudur. En temel işçi-işveren ilişkileri bireysel iş hukuku kapsamında ele alınır. Buna örnek olarak maaş, çalışma koşulları, sosyal haklar verilebilir. Ayrıca işçinin işten ayrılması ve tazminat alması gibi durumlarda da bireysel iş hukuku devreye girer.

Toplu İş Hukuku: İşçilerin bir topluluk olarak bulunduğu işletmelerde iş hukukun bir alt kolu olan toplu iş hukuku görülür. İşçilerin bir topluluk oluşturduğu işletmeler genelde fabrika ve benzeri büyük işletmelerdir. Bu iş yerlerinde işçiler sendika aracılığı ile temsil edilir. Toplu iş hukuku da buna paralel olarak sendikalarla da ilintili olan konuları kapsar. Örneğin sendika kurmak, sendikaya toplu olarak üye olmak iş hukuku ile ilgili konulardır. İşin mahkemeye taşınabilecek boyutlarında da sendikanın ve sözleşmelerin feshi, sendikal haklarda yaşanan olumsuzluklar gibi örnekler bulunur. Toplu iş hukukunda bireysel olarak değerlendirilen işlemler bir topluluğa göre revize edilerek değerlendirilir.